Modern mekanik ve elektromekanik sistemlerin tasarım kriterlerine uygun olarak projelendirilmiş ve en güncel teknolojiye sahip ekipmanlarla tesis edilmiş olması, sistemlerin hedeflenen performans, enerji verimliliği ve işletme güvenilirliğini sağlayacağı anlamına gelmez.

Commissioning (İşletmeye Alma), bir yapının mekanik, elektrik, otomasyon ve kontrol sistemlerinin; işveren gereksinimleri (Owner's Project Requirements - OPR), tasarım kriterleri ve proje dokümanlarına uygun olarak çalıştığının planlı, sistematik ve dokümante edilmiş süreçlerle doğrulanmasını sağlayan kalite güvence mühendisliği hizmetidir. Commissioning süreci, sistemlerin yalnızca çalıştığını değil, tüm işletme senaryolarında tasarlandığı şekilde çalıştığını kanıtlar.

Uluslararası uygulamalarda Commissioning; ASHRAE Guideline 0, ASHRAE Standard 202, LEED, BREEAM ve yüksek performanslı bina sertifikasyon sistemlerinin temel gerekliliklerinden biridir. Özellikle kritik tesislerde ve sürdürülebilir bina projelerinde yatırımın performansının güvence altına alınması için vazgeçilmez bir süreçtir.

1. Projelendirme Öncesi (Pre-Design Phase)

• Commissioning Authority (CxA) is appointed
• Owner's Project Requirements (OPR) are prepared
• Commissioning Plan is developed
• Performance targets and acceptance criteria are established

2. Tasarım Aşaması (Design Phase)

• Basis of Design (BOD) is prepared
• Mechanical, electrical and automation designs are reviewed from a commissioning perspective
• Control sequences are evaluated
• Test procedures and commissioning specifications are prepared

3. Yapım Aşaması (Construction Phase)

Bu aşamada sistemlerin doğru şekilde tesis edildiği doğrulanır.

• Site observations
• Equipment compliance checks
• Document reviews and shop drawing checks
• Factory Acceptance Test (FAT) and Site Acceptance Test (SAT) follow-up
• Pre-Functional Tests (PFT)

4. İşletmeye Alma (Acceptance / Functional Performance Testing)

Sistemlerin tasarım performansına ulaştığı doğrulanır.

• Testing, Adjusting and Balancing (TAB)
• Functional Performance Tests (FPT)
• Integrated Systems Testing
• Automation, alarm and safety scenarios
• Energy optimisation scenarios

5. Teslim ve İşletmeye Geçiş (Occupancy & Operations)

• Commissioning Report is prepared
• Deficiency lists are closed out
• As-built documents are reviewed
• Operations and maintenance personnel are trained
• Operations and maintenance documentation is handed over

6. Garanti Süreci ve Sürekli Commissioning (Warranty / Post-Occupancy)

Commissioning süreci bina teslimiyle sona ermez. Garanti süresi boyunca;

• System performance is monitored
• Seasonal performance tests are carried out
• Operating data is evaluated
• Necessary re-adjustments are made
• Measurement & Verification (M&V) activities are conducted
• Re-Commissioning or Ongoing Commissioning is applied where necessary

• New building construction — full system verification before handover
• Retro-commissioning: performance improvement in existing buildings
• Re-commissioning: re-verification following operational changes
• Monitoring-based commissioning: continuous monitoring-based Cx
• LEED, BREEAM and other green building certification processes

• HVAC systems (AHU, FCU, chiller, tower, boiler)
• Electrical and power distribution systems
• Building automation systems (BMS/BAS/SCADA)
• Fire detection and suppression systems
• Lighting control systems
• Renewable energy systems (SPP, cogeneration)
• Energy monitoring and metering infrastructure (EMCS)

Enerji verimliliği uygulamalarının hayata geçirilmesi tek başına beklenen performansın elde edildiğini göstermez. Tasarım aşamasında öngörülen tasarrufların işletme koşullarında gerçekleşip gerçekleşmediği ancak sistematik ölçüm ve doğrulama çalışmaları ile belirlenebilir.

Ölçme ve Doğrulama (M&V), enerji tüketimindeki değişimlerin uluslararası kabul görmüş metodolojiler doğrultusunda analiz edilerek enerji verimliliği projelerinin gerçek performansının ortaya konulmasını sağlayan mühendislik hizmetidir. Ölçülen veriler referans (baseline) tüketim değerleri ile karşılaştırılarak sağlanan enerji tasarrufu sayısal olarak doğrulanır. Böylece yatırımın geri dönüşü, sistem performansı ve işletme verimliliği güvenilir verilerle değerlendirilir.

Ölçme ve Doğrulama, Enerji Hizmet Şirketi (ESCO) modeli ve Enerji Performans Sözleşmelerinin (EPC) temel unsurlarından biridir. ESCO projelerinde yüklenici tarafından taahhüt edilen enerji tasarrufunun doğrulanması, yatırımın geri ödeme mekanizmasının işletilmesi ve taraflar arasındaki performans garantisinin güvence altına alınması, uluslararası M&V metodolojilerinin uygulanması ile mümkün olmaktadır.

M&V çalışmaları, IPMVP (International Performance Measurement and Verification Protocol) standardı ve metodolojilerine uygun olarak yürütülmektedir.

1. Referans Durumunun (Baseline) Oluşturulması

Enerji verimliliği uygulaması öncesindeki işletme koşulları belirlenerek sistemin referans enerji tüketimi oluşturulur.

• Collection of energy consumption data
• Determination of operating conditions
• Development of load profiles
• Analysis of independent variables (outdoor temperature, production volume, operating hours, etc.)
• Definition of measurement boundaries
• Development of the baseline model

2. Ölçüm

Enerji verimliliği uygulaması sonrasında belirlenen ölçüm planına uygun olarak sistem performansı izlenir.

• Electricity, heat, cooling and fuel consumptions
• Air and water flow rates
• Temperature, pressure and humidity values
• Operating hours and equipment loads
• Building automation system (BMS) data

3. Doğrulama ve Analiz

Toplanan ölçüm verileri referans dönem verileri ile karşılaştırılarak enerji performansı değerlendirilir.

• Comparison of baseline and current consumption
• Normalisation calculations
• Calculation of savings achieved
• Identification of performance deviations
• Assessment of system efficiency
• Uncertainty analyses

4. Raporlama

Elde edilen bulgular teknik rapor halinde sunularak enerji performansı objektif ve izlenebilir şekilde ortaya konulur. Raporda; gerçekleşen enerji tasarrufu, performans göstergeleri, ölçüm sonuçları, hesaplama yöntemleri, kullanılan varsayımlar ve iyileştirme önerileri ayrıntılı olarak yer alır.

M&V Nerelerde Uygulanır?

Enerji verimliliği projelerinin gerçekleştirildiği ofis binaları, hastaneler, oteller, alışveriş merkezleri, endüstriyel tesisler, veri merkezleri, eğitim yapıları, kamu binaları ve enerji performansının izlenmesi gereken tüm yapılarda uygulanmaktadır.

• Energy Performance Contracts (EPC) — ESCO projects
• YEKA, TÜBİTAK, KOSGEB-supported efficiency projects
• Energy performance verification within ISO 50001 EnMS scope
• Green building certification processes (LEED, BREEAM)
• Corporate carbon footprint and sustainability reporting

• Heating, cooling and air conditioning systems
• Lighting systems
• Motor and variable speed drive (VFD) systems
• Steam and process heat systems
• Building envelope improvement applications
• Cogeneration and waste heat recovery systems
• Renewable energy integration projects

Enerji maliyetleri, günümüzde işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri açısından giderek daha kritik bir maliyet kalemi haline gelmektedir. Küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, artan rekabet baskısı ve giderek sıkılaşan mevzuat gereklilikleri, işletmeleri enerji tüketimlerini daha yakından takip etmek ve yönetmek zorunda bırakmaktadır. Buna ek olarak, enerji tüketimiyle doğrudan ilişkili karbon emisyonları da artık yalnızca bir çevre meselesi olmaktan çıkmış; sürdürülebilirlik politikaları, ESG (Çevre, Sosyal ve Yönetişim) hedefleri ve tedarik zinciri gereklilikleri çerçevesinde işletmeler için zorunlu bir yönetim alanına dönüşmüştür.

Bu gerçeklik karşısında işletmelerin atacağı ilk ve en kritik adım, mevcut enerji tüketim yapısını doğru biçimde ortaya koymaktır. Enerji Etüdü, tam olarak bu amaca hizmet eden; ölçüme, hesaplamaya ve mühendislik analizine dayanan kapsamlı bir teknik çalışmadır.

Enerji etütleri; sanayi tesisleri, elektrik üretim santralleri ve her türden bina ve hizmet tesisinde uygulanmaktadır. Tesisin enerji tüketim profili sistematik olarak ortaya konur, enerji performans göstergeleri (EnPI) hesaplanır, kayıp ve kaçak noktaları tespit edilir; verimlilik artışı sağlamaya en uygun odak alanları belirlenir. Elde edilen bulgular, her bir iyileştirme fırsatı için yatırım maliyeti, beklenen tasarruf miktarı ve geri ödeme süresi bilgileriyle birlikte raporlanır.

En nihayetinde Enerji Etüdü; işletmelere enerji maliyetlerini kalıcı olarak azaltmak, karbon ayak izlerini kontrol altına almak ve sürdürülebilirlik hedeflerine somut verilerle ulaşmak için bilimsel temelli bir yol haritası sunar. ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi'nin kurulumu, Enerji Performans Sözleşmeleri (EPC) ve kamu teşvik programları için de vazgeçilmez bir ön adımdır.

• Mandatory energy audit under Law No. 5627
• Current state analysis prior to ISO 50001 EnMS implementation
• Feasibility basis prior to energy efficiency investment
• Baseline consumption determination for Energy Performance Contracts (EPC)
• Periodic operational efficiency review

ISO 50001:2018, kuruluşların enerji performanslarını sistematik biçimde iyileştirmelerine olanak tanıyan uluslararası Enerji Yönetim Sistemi (EnYS) standardıdır. Plan-Do-Check-Act (PDCA) döngüsüne dayanan bu standart; enerji politikası, hedefler, eylem planları ve sürekli iyileştirme mekanizmalarını kapsamaktadır.

Kurulum danışmanlığından belgelendirme denetimine hazırlığa, iç tetkikçi eğitimlerinden işletme danışmanlığına kadar uçtan uca ISO 50001 hizmeti sunuyoruz.

• ISO 50001 initial certification (Stage 1 & Stage 2 audit preparation)
• Updating existing EnMS (ISO 50001:2011 → 2018 transition)
• Operational consultancy: annual surveillance and renewal audit support
• Centralised EnMS management across multi-site organisations
• Mandatory energy management system requirements under Law No. 4628

• Energy policy and strategic management framework
• Energy baseline (EnB) and performance indicators (EnPI)
• Energy data collection and monitoring infrastructure
• Internal audit and management review systems
• EVET information system integration
• Corrective action and continual improvement management

4628 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında yıllık enerji tüketimi 500 TEP ve üzerinde olan endüstriyel tesisler ile 250 TEP ve üzerinde olan binalarda lisanslı enerji yöneticisi istihdamı zorunludur.

Lisanslı enerji yöneticilerimiz aracılığıyla sunduğumuz dışarıdan enerji yöneticiliği hizmetiyle, kuruluşunuzun tüm yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesini sağlarken enerji tüketiminizin sistematik olarak azaltılmasına katkı sağlıyoruz.

• Industrial facilities with annual consumption ≥500 TOE
• Commercial and service buildings with annual consumption ≥250 TOE
• Organisations unable or unwilling to appoint an energy manager
• Facilities with an established ISO 50001 EnMS seeking management support
• Centralised energy management for multi-site companies

• Energy consumption monitoring and metering systems
• EVET information system and official reporting infrastructure
• Building management systems (BMS/SCADA)
• Electricity, natural gas, water and steam metering systems
• Energy efficiency action plan management tools

Verimlilik Artırıcı Proje (VAP) Danışmanlığı; enerji tasarrufu sağlayan yatırım projelerinin fizibilite aşamasından uygulama ve doğrulama aşamasına kadar tüm süreçlerinde bağımsız teknik danışmanlık hizmetidir.

YEKA, TÜBİTAK, KOSGEB ve Avrupa Birliği fonları gibi ulusal ve uluslararası finansman desteklerine uygun proje hazırlama, başvuru ve uygulama süreçlerinde de danışmanlık sağlıyoruz.

• Cogeneration and trigeneration investment projects
• High-efficiency motor and drive replacement projects
• Waste heat recovery systems
• LED lighting conversion projects
• Building envelope improvement projects
• Building automation and energy management system installation
• Solar energy (SPP) integration projects

• Cogeneration / trigeneration systems
• Variable speed drives (VFD) and high-efficiency motors
• Heat recovery heat exchangers
• LED lighting and control systems
• Building automation and energy management systems (BAS/EMS)
• Solar energy systems (SPP)
• Building envelope insulation and glazing systems

Proje Tasarım ve Uygulama Müşavirliği; enerji sistemleri tasarım ve uygulama süreçlerinde işveren adına bağımsız mühendislik gözüyle teknik kontrol, denetim ve temsil hizmetidir.

Fizibilite çalışmasından ruhsat süreçlerine, ihale yönetiminden yapım denetimine, devreye almadan kabul testlerine ve garanti süreci yönetimine kadar tüm proje yaşam döngüsünde işveren temsilcisi olarak görev yapıyoruz.

• Public investment projects — independent technical consultancy
• Private sector energy investments — employer's representation
• Power plant project management support
• Large building and complex facility projects
• Renewable energy (SPP, wind, biogas) projects

• Mechanical installation design and implementation
• Electrical and power systems design
• HVAC system design and energy simulation
• Energy monitoring and automation infrastructure
• Renewable energy system integration
• Technical specification and tender documentation

Teknik Eğitimler; enerji verimliliği, sistem işletimi, bakım yönetimi ve enerji mevzuatı konularında teorik ve sahaya dayalı uygulamalı eğitim programlarıdır. Eğitimlerimiz; tesis operasyon ekipleri, bakım mühendisleri, enerji yöneticileri ve üst yöneticilere yönelik özel içeriklerle hazırlanmaktadır.

Sınıf eğitimi, online (uzaktan) eğitim ve tesis bazlı saha uygulaması formatlarında sunulan programlarımız, katılımcıların teknik yetkinliklerini artırarak tesisin enerji performansına doğrudan katkı sağlamaktadır.

• ISO 50001 internal auditor training and authorisation
• Energy manager preparation and refresher training
• HVAC system operation and optimisation training
• Electrical systems and power quality training
• TAB / Commissioning applications training
• Energy measurement and analysis equipment usage training

• HVAC systems operation and optimisation
• Electrical systems and power quality
• Steam systems and energy recovery
• Lighting systems and control
• Energy monitoring and BMS systems
• ISO 50001 EnMS requirements and documentation
• Energy measurement instruments: analyser, data logger, thermal camera

Elektrik Güç Kalitesi Ölçümü ve Analizi; tesisinizin elektrik şebekesindeki güç kalitesi parametrelerinin, uluslararası standartlara uygun sertifikalı analizörlerle sahada ölçülmesi, kaydedilmesi ve detaylı biçimde analiz edilerek raporlanması hizmetidir.

Ölçüm ve analiz çalışmalarımız; IEC 61000-4-30 Class A ölçüm metodolojisi, IEC 61000-4-7 harmonik ölçüm standardı, EN 50160 şebeke gerilim kalitesi karakteristikleri ve IEEE 519 harmonik sınır değerleri esas alınarak yürütülmektedir.

Ölçülen başlıca parametreler arasında; gerilim ve akım harmonikleri (THD/TDD), gerilim çökmesi (sag), gerilim yükselmesi (swell), kesinti (interruption) olayları (events), flicker (kırpışma — Pst/Plt), gerilim dengesizliği (unbalance), güç faktörü (PF), temel bileşen güç faktörü (cos φ), aktif-reaktif-görünür güç ve frekans sapması yer almaktadır.

Güç kalitesi parametrelerinin standart sınırların dışına çıkması, çoğu zaman fark edilmeden tesisin verimliliğini, ekipman ömrünü ve işletme sürekliliğini ciddi biçimde zedeleyen kümülatif bir maliyet kaynağıdır.

• Yüksek harmonik (THD/TDD): trafo, kablo ve motorlarda aşırı ısınma; ek enerji kaybı, izolasyon yaşlanması ve erken arıza
• Sag/Swell/Interruption olayları: hassas üretim hatlarında plansız duruş, veri kaybı, yeniden başlatma maliyeti ve ürün fire oranında artış
• Düşük güç faktörü (PF/cos φ): dağıtım şirketince uygulanan reaktif enerji cezaları ve şebeke kapasitesinin verimsiz kullanımı
• Flicker (kırpışma): aydınlatma sistemlerinde görsel rahatsızlık, hassas optik/ölçüm cihazlarında hatalı okuma
• Gerilim dengesizliği: üç fazlı motorlarda ek ısınma, tork kaybı ve motor ömründe kısalma
• Frekans sapması: senkronize çalışan ekipmanlarda performans kayması ve süreç hassasiyetinde bozulma

Tespit ettiğimiz her uygunsuzluk için; kök neden analizinden filtre, kompanzasyon ve koruma ekipmanı boyutlandırmasına kadar uygulanabilir, maliyet-fayda dengesi gözetilmiş somut çözüm önerileri sunuyoruz.

• Hassas elektronik ve sunucu altyapısı bulunan tesisler
• Değişken hız sürücü (VFD) ve frekans konvertörü yoğun hatlar
• Reaktif enerji cezası alan veya almaya yakın tesisler
• Yeni ekipman devreye alma öncesi şebeke uygunluk kontrolü
• Sık trafo ve kablo arızası yaşanan tesisler

• Medium Voltage Networks
• Low Voltage Distribution Panels
• Transformer Substations
• Variable Speed Drives (VFD)
• Compensation Systems
• UPS and Uninterruptible Power Supplies
• Active/Passive Harmonic Filters
• Generator Systems

Enerjiyi daha verimli kullanmanın en etkili yollarından biri olan Birleşik Isı ve Güç (CHP - Combined Heat and Power) sistemleri, tek bir yakıt kaynağından aynı anda elektrik ve ısı enerjisi üreterek geleneksel üretim yöntemlerine göre çok daha yüksek enerji verimliliği sağlar. Ayrı üretim sistemlerinde toplam verim %50–60 seviyelerinde kalırken, doğru tasarlanmış CHP sistemlerinde toplam sistem verimi %80–90'ın üzerine çıkabilmektedir.

CHP sistemlerinin verimliliği; ana makinenin (gaz motoru/gaz türbini) elektrik verimi, atık ısıdan yararlanma oranı, elektrik–ısı–soğutma yüklerinin yıl boyunca birbirini tamamlaması, sistemin baz yüke göre doğru boyutlandırılması, kısmi yükte çalışma oranı ve kontrol stratejisi, absorbsiyonlu chillerin COP değeri ve soğutma kulesi performansı, ısı değiştiricilerin temizliği ve düzenli bakım ile sistemin anlık yük değişimlerine nasıl tepki verdiğiyle doğrudan ilişkilidir.

Değişken yakıt ve şebeke elektrik fiyatları ile işletmenin elektrik ve ısıl enerji ihtiyaçları birlikte analiz edilerek, enerji üretim sistemlerinin en ekonomik ve verimli şekilde işletilmesi sağlanır. Isıtma, soğutma, sıcak su, buhar ve sıcak hava gibi farklı enerji talepleri değerlendirilerek sistemlerin çalışma programları optimize edilir; böylece enerji maliyetlerinin azaltılması, yakıt ve elektrik tüketiminin dengelenmesi ve işletme verimliliğinin artırılması hedeflenir.

• Fizibilite: Yatırım öncesi teknik ve ekonomik analiz
• Sistem Tasarımı: İşletmenizin enerji ihtiyacını, üretim süreçlerini ve ısı tüketim profilini ayrıntılı olarak analiz ederek en uygun kojenerasyon çözümünü belirleme
• Teknik Şartname Hazırlanması ve Tedarik Danışmanlığı
• İmalat Süreçlerinin İzlenmesi
• Sistem Fonksiyon Testlerinin Yapılması
• Sistemin Ayarlarının Yapılması ve Dengelenmesi
• Devreye Alma ve Performans Testlerinin Yapılması ve Optimizasyon
• İşletme, Bakım ve Performans İzleme: Uzaktan izleme (7/24 dijital takip), ısı–elektrik dengesi optimizasyonu, yasal mevzuat takibi ve Enerji Bakanlığı belgelendirmesi
• Mevcut Tesisler İçin Enerji Etüdü ve İyileştirme: Ölçüm ve inceleme yoluyla KPI hesaplaması (elektrik verimi, toplam sistem verimi, ısıl verim, absorpsiyon COP, yakıt kullanım oranı, özgül yakıt tüketimi, CO₂ emisyonu, kullanılmayan atık ısı, yıllık çalışma süresi, kullanılabilirlik, kapasite faktörü)

1. Gaz Motoru / Gaz Türbini

• Elektrik üretim gücü (kW), yük oranı (%), yakıt tüketimi, özgül yakıt tüketimi, elektrik verimi
• Egzoz gazı sıcaklığı, silindir egzoz sıcaklıkları, soğutma suyu giriş-çıkış sıcaklıkları
• Yağ sıcaklığı/basıncı/seviyesi, emme havası sıcaklığı/basıncı, turboşarj basıncı, motor titreşimi, devir (rpm)
• Güç faktörü (cosφ), frekans (Hz), gerilim (V), akım (A)

2. Atık Isı Geri Kazanımı

• Egzoz gazı giriş/çıkış sıcaklığı ve debisi, kazan gidiş/dönüş suyu sıcaklığı ve debisi
• Buhar basıncı ve sıcaklığı, baca gazı oksijen oranı, yaklaşma sıcaklığı (Approach Temperature)

3. Absorpsiyonlu Soğutma Grubu

• Soğutma kapasitesi (kW), COP, soğutulmuş su giriş/çıkış sıcaklığı ve debisi
• Sıcak su/buhar giriş sıcaklığı, absorber/kondenser sıcaklığı, vakum seviyesi, LiBr/NH₃ çözeltisi konsantrasyonu ve kristalleşme riski

4. Soğutma Kulesi

• Kule giriş/çıkış suyu sıcaklığı, yaklaşma sıcaklığı, range değeri, fan hızı ve motor gücü, ıslak termometre sıcaklığı
• Su debisi, iletkenlik, pH, make-up suyu ve blowdown miktarı

5. Isıtma Devresi

• Kazan gidiş/dönüş sıcaklığı, sistem basıncı, pompa debisi ve diferansiyel basınç, ısı yükü (kW), ΔT

6–9. Elektrik, Yakıt, Yardımcı Ekipman ve Alarm Parametreleri

• Elektrik: aktif/reaktif/görünür güç, güç faktörü, THD, faz dengesizliği, şebeke senkronizasyonu
• Yakıt: gaz basıncı/sıcaklığı/debisi, alt ısıl değer, kalite parametreleri, filtre diferansiyel basıncı
• Pompalar ve fanlar: debi, basma yüksekliği, güç tüketimi, verim, titreşim, rulman sıcaklığı
• Kritik alarmlar: yüksek egzoz sıcaklığı, düşük yağ basıncı, yüksek motor soğutma suyu sıcaklığı, aşırı titreşim, gaz kaçağı, absorpsiyon kristalleşme riski, düşük su debisi/basıncı

• Sanayi tesisleri: kâğıt-selüloz, tekstil, gıda, kimya ve petrokimya
• Hastaneler ve sağlık kompleksleri
• Oteller, tatil köyleri ve büyük konaklama tesisleri
• Alışveriş merkezleri ve büyük ticari binalar
• Üniversiteler, kampüsler ve kamu tesisleri
• Biyogaz ve biyokütle yakıtlı enerji santralleri
• Trijenerasyon uygulamaları: elektrik + ısıtma + soğutma

• Doğal gaz motorlu kojenerasyon üniteleri
• Gaz türbinli kojenerasyon sistemleri
• Biyogaz / biyokütle yakıtlı kojenerasyon
• Atık ısı kazanları (HRSG) ve buhar türbinleri
• Sorbsiyon soğutma (trijenerasyon) sistemleri
• Enerji izleme ve BMS entegrasyonu

Doğru tasarlanmış bir Birleşik Isı ve Güç sistemi yalnızca enerji maliyetlerini düşürmekle kalmaz; aynı zamanda işletmenizin enerji verimliliğini artırır, karbon ayak izini azaltır ve uzun vadeli rekabet gücünü destekler.